на главную

Отчет о деятельности Государственного центра татарского фольклора в 2007 году

Государственный центр татарского фольклора организовал свою деятельность согласно Уставу в четырех направлениях – сбор образцов фольклорного наследия, хранение (обработка, систематизация, консервация фондовых материалов), изучение и пропаганда.
В рамках выполнения семилетней программы (2002-2009гг.) «Фольклор татар Заказанья» в целях сохранения традиционной татарской народной культуры исследовательская группа Государственного центра татарского фольклора с 4 по 13 декабря в Зеленодольский район РТ. В составе экспедиции в Зеленодольском районе работали Завгарова Ф.Х., Давлетшина Л.Х., Сайхунов М.Р., Арикеева З.М., Мухамедова Р.Г., Умеров Д.И., Зиннатов Ш.Г., Биктагирова З.Р., Хабибуллин И.Р., Ханнанова Г.М.  В ходе экспедиции были исследованы деревни Бишня, Б. Кургузи, Б. и М. Кульбаши, Б. и М. Ширданы, Б. Ачасыры и опрошено 42 информанта мужского и женского пола. Зафиксировано на видео и аудионосители 270 образцов песенного музыкального, детского, обрядового, устно-поэтического, прозаического фольклора, заговорной традиции, приготовления пищи и т.д. Общая продолжительность аудиозаписи составила 12 часов, видеозаписи 4 часа 30 минут.
Экспедиционная  группа Центра в рамках программы (2002-2009г.) по изучению традиционной культуры регионов РФ со 24 июня по 6 июля 2007 года работала в Тюменском районе Тюменской области РФ, с 3 по 14 октября 2007 года в Старокулаткинском районе Ульяновской области РФ. В составе экспедиционной группы в Тюменскую область выезжали Завгарова Ф.Х., Арикеева З.М., Мухамедова Р.Г., Сайхунов М.Р., Умеров Д.И., Ханнанова Г.М., Хабибуллин И.Р., Давлетшина Л.Х., Биктагирова З.Р., Чернов В.Ю. и студенты КГУ им. В.И. Ульянова-Ленина. В ходе экспедиции были исследованы деревни Ембаево, Тураево, Чикча, Есаулово, Янтык, Якуши Тюменского района Тюменской области РФ и опрошено 136 информантов мужского и женского пола. Зафиксировано на видео и аудионосители 922 образца песенного музыкального, обрядового, устно-поэтического, игрового фольклора. В фонд сдано 167 фотокадров. Общая продолжительность видеозаписи составила 3,50, аудиозаписи 53 ч.
В Старокулаткинском районе Ульяновской области экспедиционной группой в составе Арикеевой З.М., Давлетшиной Л.Х., Завгаровой Ф.Х., Мухамедовой Р.Г., Гилязутдинова С.М., Ханнановой Г.М., Хабибуллина И.Р., Сайхунова М.Р., Умерова Д.И., Биктагировой З.Р., Зиннатова Ш.Г. человек были исследованы следующие деревни: Ст. Кулатка, Новые Зимницы, Н. Кулатка, Н. Терешка, Ст. Терешка, Ст. Зеленое, Зиреклей, Ст. Атлаш. В ходе экспедиции опрошен 44 информант и зафиксировано 386 образцов песенного музыкального фольклора, инструментальной музыки, устно-поэтического, обрядового, игрового фольклора. В фонд сданы 112 фотокадров. Общая продолжительность видеозаписи составила  3 ч. 35 мин., аудиозаписи 19 часов.  
С целью изучения фольклорного наследия татар Заказанья Центр продолжил подготовку видеодокументов по татарским народным праздникам и обычаям в ходе экспедиций и целевых командировок. В 2007 году сотрудники Центра осуществили видеосъемку  предсабантуевского обряда “Сбора подарков” (“Сөрән”) в д. Кошкино (Күкшел) Кукморского района РТ, заговорной традиции татар д. Янцевары Пестречинского района РТ, процесса приготовления татарских национальных блюд (губадия, кош теле, өчпочмак, бавырсак), а также в фонд сдана видеозапись беседы с Усманом Альмеевым о функционировании татарских народных песен в 30-40 гг. ХХ в. Наряду с этим сотрудники Центра были командированы в Касимовский краеведческий музей и Рязанский историко-архитектурный музей-заповедник для ознакомления и фотофиксации фондовых материалов по этнографии татарского народа (в частности костюма). По видеоматериалам фонда Центра в 2007 году создан фильм «Сөрән» («Клич»), который был представлен на региональной конференции «Народные традиции Урала: культы и верования» в секции «Визуальная антропология» (октябрь 2007, Екатеринбург).
В Государственном центре татарского фольклора продолжается работа по обработке, систематизации и консервации фондовых материалов. Сотрудники Центра  осуществляют  работу по созданию электоронной версии фотоархива (фотоматериалы 2005-2007 гг.), переводу на CD и DVD фонограмм, аудиозаписей (материалы экспедиций в Тюменскую и Ульяновскую обл. РФ), фотодокументов из фондов Центра, первичному описанию этнографических материалов, собранных в ходе экспедиций 2006-2007 гг. В 2007 году продолжилась работа по составлению контента для электронного каталога «Традиционная культура татар Заказанья», начатая в 2006 году.
В результате комплексных фольклорно-этнографических экспедиций, целевых командировок в фонд поступили следующие материалы:
I Фондка кергән материалларны кабул итү һәм системалаштыру

1.
Видеофонд № 6

Фонд

Тасвир

Эш

Экспедиция

6

1

251

Нижгар өлкәсенең Сергач шәһәрендә узган “Матди булмаган мәдәни мирасны саклап калуның актуаль проблемалары”  исемендәге конференциянең видеоязмасы. 26 май, 2007 ел.

6

1

252

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

6

1

253

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

6

1

254

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

6

1

255

ТР Кукмара районы  Күкшел авылында уздырылган “Сөрән” йоласының видеоязмасы. 08.06.07-09.06.07

6

1

256

ТР Кукмара районы  Күкшел авылында уздырылган “Сөрән” йоласының видеоязмасы. 08.06.07-09.06.07

 

2. Аудиоязмалар фонды №5

Фонд

Тасвир

Эш

Экспедиция

5

1

297

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

298

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

299

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

300

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

301

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

302

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

303

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

304

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

305

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

306

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

307

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

5

1

308

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 26.06.07-03.07.07

 

Фонд

Тасвир

Эш

Экспедиция

5

2

349

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

350

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

351

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

 

 

352

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

353

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

354

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

355

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

356

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

357

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

358

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

359

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

360

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

361

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

362

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

363

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

364

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

365

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

366

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

367

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

368

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

369

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

370

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07 Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

371

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

372

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

373

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

374

Төмән өлкәсенең Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедиция материаллары. 24.06.07-03.07.07

5

2

375

Ульян өлкәсе Иске Кулаткы районы авылларна оештырылган комплекслы экспедиция материаллары. 3.10.07-14.10.07

3. Фотоматериаллар фонды №4

Фонд

Тасвир

Эш

Экспедиция

4

29

1-164

Л.С.Чубукованың Рязань  тарихи-архитектур музей-тыюлыгында һәм Касыйм шәһәренең төбәкне өйрәнү музеенда төшергән фоторәсемнәр күчермәсе. Апрель, 2007

4

30

1-54

ТР Кукмара районы  Күкшел авылында уздырылган “Сөрән” йоласы фоторәсемнәре. 08.06.07-09.06.07

4

31

1-86

Ульян өлкәсе Иске Кулаткы районы авылларна оештырылган комплекслы экспедиция фотоматериаллары. 3.10.07-14.10.07

4

32

1-167

Төмән өлкәсе Төмән районы авылларында  булган комплекслы экспедициянең фотоматериаллары. 24.06.07-03.07.07

Государственный центр татарского фольклора продолжил подготовку научной и научно-популярной продукции. В 2007 году были подготовлены к изданию сборник статей итоговых научных конференций за 2006-2007 годы “Татар халык иҗаты” (3-я книга), монографии “Татары-мишари” (Мухамедова Р.Г.) и “Жанры татарской словесности” (Бакиров М.Х.), I том энциклопедического словаря «Татарская мифология» (Урманчеев Ф.И) и изданы сборник сценариев “Татар халык бәйрәмнәре” (Татар халык бәйрәмнәре / Төз. Л.Х. Дәүләтшина. – Казан, 2007. – 72 б.), “Котлы булсын туегыз” (Бакиров М.Х. Котлы булсын туегыз! – Казан: “Сүз” 2007. – 190 б.), сборник статей итоговых научных конференций “Татар халык иҗаты” (Татар халык иҗаты. Фәнни эзләнүләр һәм фольклор үрнәкләре. (Фәнни конференцияләр материаллары җыентыгы). Икенче китап. – Казан: Фолиантъ, 2006. – 144 б.)  и методическое пособие для собирателей фольклора (Татар фольклорын җыючыга. Кыр фольклор практикасын үтүче филолог студентлар өчен уку әсбабы / Төз. Ф.Х. Җәүһәрова, А.Д. Батталова. – Казан, 2007. – 31 б.).
В феврале 2007 года Государственным центром татарского фольклора проводилась итоговая научно-практическая конференция, где приняли участие ученые-фольклористы и этнографы Центра, ИЯЛИ им. Г. Ибрагимова АН РТ, ученые Казанского государственного университета им. В.И. Ульянова-Ленина.
В 2007 году сотрудники Центра провели семинары для работников культуры «Технологии сохранения и возрождения народных              традиций» в Мамадышском районе РТ и  «Сохранение нематериального культурного наследия: проблемы, опыт, перспективы» в г. Сергач Нижегородской области РФ.
19 апреля 2007 г. Государственный центр татарского фольклора провел Всероссийскую научно-практическую конференцию «Татарский хореографический фольклор: проблемы сохранения, изучения и возрождения». В конференции выступали преподаватели кафедры хореографии КГУКИ, культурно-просветительских и хореографических училищ РТ, руководители хореографических коллективов РТ, исследователи хореографического фольклора на территории РФ (Казань, Москва, Омск, Пермь).
23 апреля 2007 года состоялось открытие городской выставки-конкурса детского рисунка «Краски народного танца» среди учащихся детских художественных школ и школ искусств г. Казани, посвященной 100-летию со дня рождения Г.Х. Тагирова – первого исследователя татарского фольклорного танца, педагога, хореографа. Организаторами выставки-конкурса являются Государственный центр сбора, хранения, изучения и пропаганды татарского фольклора Министерства культуры РТ, Управление культуры исполнительного комитета муниципального образования г. Казани, Управление образования исполнительного комитета муниципального образования г. Казани, Союз художников РТ. В конкурсе приняли участие юные художники-учащиеся ДХШ и школ искусств г. Казани. 27 апреля 2007 г. были подведены итоги конкурса (награждение дипломами, памятными призами авторов работ, преподавателей ДХШ и школ искусств).
Вместе с тем сотрудники Центра приняли участие в работе Всероссийской школы-лаборатории «Воспитание традиций» (г. Ульяновск), в семинаре для слушателей ИДПО «Татарский фольклор: традиции и современность» (г. Казань), семинара «Калейдоскоп праздников татарского народа. Татарский народный танец на сцене» (г. Ижевск), Конгресса этнографов и антропологов России (г. Саранск), Всероссийской научно-практической конференции «Актуальные проблемы хореографического высшего образования» (г. Москва), региональных научно-практических конференций «Проблемы филологии народов Поволжья» (г. Москва) и «Национальные культуры Урала. Традиционные культы и верования» (г. Свердловск), Международного форума “Глобализация и национальная самобытность”, Всероссийского форума татарских женщин.
Государственный центр татарского фольклора помимо указанных мероприятий осуществляет оказание методической помощи работникам культуры. На межрегиональном семинаре «Народный праздник Сабантуй – духовное наследие татар», проведенном МК РТ в марте 2007 года для режиссеров и организаторов татарского народного праздника Сабантуй в        г. Казани, научными сотрудниками Центра были прочитаны лекции по тематике семинара, и прошла демонстрация научно-методического фильма «Сабантуй».  Сотрудниками Центра были прочитаны лекции на плановых учебах для руководителей фольклорных коллективов (Завгарова Ф.Х.), в ИДПО по теме «Проблемы татарской хореографии. Система записи танцев» (Умеров Д.И.), на семинаре для работников культуры в Муслюмовском районе РТ, оказаны консультации художникам-модельерам по народному костюму татар (Мухамедова Р.Г.).
В 2007 году Госцентр татарского фольклора продолжил проведение фольклорной практики для студентов очного отделения КГУ. Студенты участвовали в экспедиции в Тюменскую область РФ.  Государственный центр татарского фольклора продолжает пропаганду татарского фольклора, традиций  и обычаев в СМИ, периодической печати, ходе экспедиций и др. Директор Центра Ф.Х. Завгарова участвует в программах «Мәдәният дөньясында», “Әйбәт гайбәт” на ТНВ, на передачах радио «Новый век» и «Казань».